Jacqueline Berg

Projecten

Communicatie is een vorm van creatieve expressie van elk mens. Het is een middel om de ander te bereiken, te informeren en verbondenheid met elkaar te ervaren.

 

Integriteit

‘We vertellen elkaar het goede nieuws en tonen wederzijds begrip of respect voor elkaars (levens)verhalen, vaak op basis van gemeenschappelijke interesses of ervaringen. We drukken er onze liefde of genegenheid mee uit en onze zorgen of angsten.

Soms communiceren we onze frustraties, negativiteit en haatgevoelens of beschuldigen en bedreigen we elkaar; gebeurt dat achter iemands rug, anoniem of in het openbaar, dan staat de integriteit van onze communicatie op het spel. Complimenten kunnen aannemen is daarbij net iets gemakkelijker dan verdachtmakingen of beledigingen kunnen incasseren.

 

Sociaal

Ik heb geleerd dat geweldloos communiceren om denkpauzes vraagt en om stille reflectie. Te snel of ondoordacht reageren, een tegenaanval openen iemand volkomen doodzwijgen is niet alleen voor de ander, maar ook voor jezelf een droevige en energieverslindende situatie.

Deze regels gelden trouwens niet alleen voor uitwisseling met onze intieme relaties of in sociale kring, maar ook voor onze communicatie in een groter verband. Want naast het persoonlijke gesprek, de dialoog en discussie biedt de ontwikkeling van communicatietechnologie ons steeds meer mogelijkheden om wereldwijd te communiceren middels mobiele en sociale netwerken.

 

Vrije keuze

We leren om snel, direct en interactief informatie uit te wisselen, en beschikken 24-7 over het laatste nieuws. In een luttele seconde maken we onze mening wereldkundig en vinden onze positieve initiatieven of kwaadsprekerij hun mede- en tegenstanders. Het blijft daarbij een ware kunst om te kunnen luisteren, kijken, lezen of reageren vanuit innerlijke rust en weloverwogenheid en om bewust, zorgvuldig en constructief te responderen. Er wordt flink veel geschreven en gereageerd via forums en blogs, maar niet allemaal even doordacht, zinnig of fatsoenlijk met alle gevolgen van dien.

Ik word me er steeds meer van bewust dat hetgeen ik toevoeg aan onze wereld niet alleen een persoonlijke vrije keuze is, maar ook een eigen verantwoordelijkheid met vele consequenties.

 

Samenwerking

Onze interesse in communicatie en in het nieuws uit onze samenleving heeft participerende journalistiek doen ontstaan waarbij burgers verslag doen van gebeurtenissen in hun dorp of gemeenschap. Professioneel werkende journalisten en media krijgen via Twitter foto’s van amateurs toegestuurd, of ontvangen via actieve burger-bloggers informatie waarvan ze graag gebruik maken als aanvullende nieuwsbron. Enkele kranten en tv-zenders werken zelfs al met burgerkanalen, open source kanalen of met een redactie die bestaat uit opgeleide vrijwilligers.

Verhalen en nieuwtjes die voortkomen uit de betrokkenheid van de bevolking bij het dagelijks nieuws uit hun buurt of wijk zijn daarom niet alleen een waardevolle aanvulling op de regionale en gemeentelijke ‘formele’ nieuwsverstrekking, maar versterken tevens de relatie tussen media en maatschappij. Deze samenwerking tussen professionele journalisten en burgercorrespondenten kan voor een vollediger kijk op de werkelijkheid en waan van alledag zorgen.

 

Mogelijkheid en macht

In dit informatietijdperk krijgen de media echter ook te maken met nieuwsgebruikers die kritisch(er) zijn ten aanzien van hun journalistieke producten. De verschuiving in het mediagebruik van tv, radio en krant naar internet heeft een onmiskenbare impact op het journalistieke vak en de geloofwaardigheid van journalisten.

Nieuws filteren, informatie checken, analyseren en uitwerken blijft het werk van professionals, maar consumenten verwachten meer dan ooit dat hun berichtgeving professioneel, waarheidsgetrouw en evenwichtig is.

Alhoewel journalisten en media niet altijd ten volle beseffen dat ze grote verantwoordelijkheid dragen voor de wijze waarop ze economische, sociale, culturele en levensbeschouwelijke ontwikkelingen verslaan, is het in de praktijk meer dan eens gebleken dat hun bijdragen hebben gezorgd voor een toe- of afname van haat of harmonie. Bewust respect en aandacht geven aan hetgeen mensen en groeperingen verbindt is daarbij van grotere waarde dan verschillen te benadrukken of te vergroten.

Media en journalisten hebben de mogelijkheid en de macht om een conflict positief of negatief te beïnvloeden en zodoende bij te dragen aan oorlog of vrede.

 

Ethiek

De nieuwe eisen van de nieuwsconsumenten brengen een aloude discussie weer op gang:  het gesprek over kwaliteit, normen, waarden en ethiek van de journalist, de waakhond of poortwachter van onze samenleving. Er wordt openlijk getwijfeld aan de waarheidsvinding, objectiviteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en neutraliteit van journalisten en belang gehecht aan meer openheid over hun achtergrond en zienswijze. Waaraan herken je het verschil tussen feiten, beweringen en interpretaties? Vanuit welke invalshoek belicht de journalist het nieuws en welke motivatie zit daarachter?

Sommige media en journalisten worden beticht van beroepsblindheid, negativisme en, in het ergste geval, van kwader trouw.

Niet alleen de gevestigde (oude) media heeft hiermee te maken, de burgerjournalistiek wordt ook al verweten te weinig aan zelfcensuur te doen.

 

Zelfreflectie

Deze aantijgingen en klachten vragen van de media en journalistiek om zelfreflectie en gewetensonderzoek en om de ontwikkeling van nieuwe waarden. Maar er is ook een accuraat antwoord nodig op vragen als: Zouden journalistieke beroepscodes nog bewuster en nauwkeuriger nageleefd kunnen worden om zo verdere uitholling van journalistieke waarden tegen te gaan?  Is er genoeg tijd voor gedegen en kwalitatief hoge onderzoeksjournalistiek?

De media en journalistiek zelf hebben te kampen met vele ontwikkelingen zoals de vermenging van journalistiek en commercie waarbij commerciële investeerders de media blijven aanzetten tot groei en winst; het groeiend aantal voorlichters, spin doctors en pr-agenten die het nieuws kant-en-klaar aanleveren en het nieuws daarmee kunnen manipuleren; een verlaging van redactionele kosten en het inkrimpen van gespecialiseerde nieuwsmedewerkers en correspondenten in binnen- en buitenland.

 

Rust

En met (over)vermoeidheid. Ik ken genoeg journalisten die ’s avonds laat, of in het weekend, het web afsurfen op zoek naar informatie; die in hun vrije tijd boeken lezen of pakken papier doorworstelen voor hun artikel of tv-programma; gewoonweg omdat ze er tijdens hun werk geen tijd of rust voor hebben. Deadlines en productiedruk, minder professionals en hogere eisen van opdrachtgevers die alles multimediaal willen, werken natuurlijk niet bevorderlijk voor de kwaliteit van je vak, en van je werkgenot.

Als je ’s avonds moe thuiskomt – altijd later dan gepland – wil je ook weleens rust en tijd voor (zelf)reflectie. Een aanwijsbare oorzaak voor stress en burnout is een overdosis aan informatie. Hoe kun je nog tot de diepere waarheid  of de ziel van iets doordringen als je de hele dag oppervlakkig bezig bent met het verwerken en doorgeven van nieuws?

Een scoop of sensationeel nieuwtje krijgen dan al gauw voorrang boven een bericht met meer diepgang. Uiteindelijk zal deze werkwijze je creativiteit en passie doen opdrogen en een gevoel van leegte teweegbrengen.

 

Meditatieve momenten

Jaren geleden al hield ik een pleidooi voor meer zelfbespiegeling en meditatieve momenten voor de mediamens. Een innerlijk gesprek met jezelf zodat er meer ontspanning en rust in je persoonlijke leven komt en daardoor ook meer ‘soul’ in je journalistieke product.

Als het nieuws over onze materiële werkelijkheid meer spirituele dimensie zou krijgen en het verborgen verhaal zichtbaarder gaat worden, dan zal de verwondering en dankbaarheid van mensen over hun eigen leven toenemen en zullen ze nog meer geïnspireerd en gemotiveerd zijn om een paradigma shift in hun denken en doen teweeg te brengen.

 

Persoonlijk

Een persoonlijke verandering die uiteindelijk tot vrede en welzijn in onze samenleving zal leiden. Media en de journalistiek kunnen hier een belangrijk aandeel aan leveren, maar  ik houd het mezelf altijd voor dat al het grote, heel klein begint.

En dat de persoonlijke ontmoeting en het persoonlijk gesprek – gelijkwaardig en constructief – het uitgangspunt vormen van alle veranderingen die ik wens in mijn wereld.’

 

Netwerk

In 1989 introduceerde Jacqueline Berg, samen met enkele collega’s uit de media,  het internationale media netwerk Journalists For Tomorrow, een onafhankelijk informeel netwerk dat collega’s aanmoedigde hun persoonlijke verantwoordelijkheid als journalist diepgaander te onderzoeken en het belang van ethische communicatie benadrukte.

Jacqueline Berg heeft in verschillende landen deelgenomen aan ontmoetingen met personen werkzaam in de media (Griekenland 1991 (Athene), Duitsland 1992 (Berlijn), India 1993 (Delhi, Jaipur, Mt. Abu), Egypte 1993 (Cairo), Mexico 1994 (Mexico City, Hermosillo en Cuernavaca), Brazilië 1997 (Diamantina, Sao Paulo), USA 1999 (New York), Italië 2000 (Gubbio), Suriname 2000 (Paramaribo), Curaçao (Willemstad), Zuid-Afrika (Durban) 2001, Spanje 2003 (Madrid, Barcelona).

In Nederland had ze diverse ontmoetingen met journalisten van TV, radio, kranten, tijdschriften om de rol van de journalist van de toekomst te bespreken.

 

Projecten

Jacqueline faciliteerde ‘Images and Voices of Hope’ (www.ivoh.org): a global dialogue on how public images and stories impact society’ tijdens de  eerste fase van de United Nations World Summit on the Information Society (WSIS), Zwitserland (Genève) in 2003.

In samenwerking met de Media Academie in Hilversum, de Postacademische Dagblad Opleiding Journalistiek van de Erasmus Universiteit en enkele collega’s, kwam er in 2008 een master class event voor journalisten en kunstenaars tot stand onder de titel Personal Mission, Social Impact waarin werd gereflecteerd en gediscussieerd over de verantwoordelijkheid van de media.